Mijn ouders scheiden, wat moet ik doen?

Een scheiding hakt er behoorlijk in. Niet alleen bij je ouders, maar ook bij jou. Hoe ga je als kind met zo’n scheiding om, waar laat je je verdriet, moet je partij kiezen? Allemaal vragen waar je als kind mee zit.

Het daadwerkelijk uit elkaar van ouders zorgt meestal nog niet eens voor de grootste problemen, wel de veranderingen die hun breuk met zich meebrengen. Zijn het niet maar voortdurende ruzies – ook na de scheiding – tussen je vader en moeder, dan is wel het nieuwe huis of de nieuwe buurt waar je komt te wonen of het feit dat je vader of moeder na enige tijd een nieuwe partner vinden.

Kind en Echtscheiding heeft een handige boekenlijst, waar je kunt kiezen uit tal van interessante, maar ook leuke, boeken over de situatie waarin je terechtkomt wanneer je ouders uit elkaar gaan. Alle boeken staan naar leeftijdsgroep gerangschikt en hebben een handige link naar Bol.com waar je vader of moeder het boek met enkele muisklikken kunnen bestellen.

Bij overlegscheiden spelen kinderen een belangrijke rol in het echtscheidingsproces. Gaan je ouders via overlegscheiden uit elkaar, dan kiezen ze vooraf bewust voor de belangen van jou als kind. Door niet alleen met een advocaat te werken, maar ook met andere deskundigen zorgen ze ervoor dat jij ook aan bod komt. Jij hebt niet om de scheiding gevraagd, en er mag best rekening met jou gehouden worden.

Op de website van het Centrum voor Jeugd en Gezin Rijnmond – een soort vraagbaak voor ouders, kinderen en hulpverleners – tref je een nuttig overzicht aan hoe je als kind op een scheiding kunt reageren:

• jonger dan 2,5 jaar

Kinderen jonger dan 2,5 jaar hebben te weinig bewustzijn om op directe wijze de gevolgen van een scheiding te ondergaan. Zij uiten hun verdriet vaak in veel huilen, slaap- en voedingsproblemen. Dit gedrag loopt vaak gelijk op met de gevoelens en de stemming van de verzorgende ouder. Als de vader of moeder erg van streek is, kan een kind daarop reageren.

• jonger dan 6 jaar

Kinderen jonger dan zes jaar kunnen zichzelf vaak de schuld geven van de scheiding. Soms is er sprake van regressie (ze gedragen zich jonger dan hun leeftijd). Ook voelen ze zich vaker angstiger of onveilig, wat kan leiden tot nachtmerries, bedplassen en de angst dat hun ouders hun in de steek laten. Kinderen raken erg verward en fantaseren erover dat hun ouders weer bij elkaar komen. Ze vinden het moeilijk om over hun gevoelens te praten.

• tussen 7 en 12 jaar

Tussen zeven en twaalf jaar reageren kinderen met verdriet, vrees en woede. Ze leggen niet meer zo snel de schuld bij zichzelf, maar hebben vooral moeite met de vraag ‘moet ik nu kiezen voor mijn vader of mijn moeder’. Ze hebben meestal ook problemen met het hertrouwen van de ouder(s). Ze kunnen zich verzetten tegen de regels en de stiefouder niet accepteren als nieuwe vader of moeder.

• vanaf 11-12 jaar

Vanaf 11 tot 12 jaar leven kinderen zich steeds beter in. Zij tonen zich vaker bezorgd en proberen hun ouders te steunen. Maar hierdoor kunnen ze wat ze zelf nodig hebben en leuk vinden opofferen. Achteraf hebben ze dan ook wel eens het gevoel dat ze een deel van hun jeugd hebben gemist. Er is ook een grotere kans dan gemiddeld op slechtere schoolresultaten en op verstoorde relaties met leeftijdgenoten.

• 13 – 16 jaar

In de leeftijd van 13 tot 16 jaar kunnen de reacties heel verschillend zijn. Sommigen accepteren de scheiding makkelijker omdat ze al veel onafhankelijker zijn dan jongere kinderen en hun ouders iets minder nodig hebben. Ze zonderen zich vaker af van hun ouders en beginnen meer aan hun eigen leven en toekomst te denken. Deze jongeren zijn vaak een grote steun voor het gezin. Maar er ontstaat een te grote druk wanneer ze teveel de afwezige ouder proberen te vervangen.
Andere pubers voelen zich juist verraden en reageren boos en opstandig. Ze maken zich los van het gezin, willen zich niet meer laten ‘opvoeden’. Ze gaan soms vroegtijdig experimenteren met hun verworven vrijheid.
Weer anderen worden depressief, trekken zich terug van leeftijdsgenoten en gezin, houden zich stil en wantrouwen alles. Ze verliezen hun interesses, plannen en ambities voor een eigen toekomst. Sommige pubers stellen zich onbenaderbaar, stoer en trots op.

• 16 jaar en ouder

Vanaf zestien jaar zijn jongeren al sterk bezig met hun eigen toekomst. Een echtscheiding betekent voor hen vaak een confrontatie met de realiteit van relaties en mislukking. Ze gaan vragen stellen over hun eigen relaties en vriendschappen, weten niet meer waarin ze nog mogen geloven en twijfelen over de zin van alles.
Sommige jongeren van gescheiden ouders willen absoluut bewijzen dat ze het beter doen dan hun vader en moeder. Anderen durven zich juist niet meer te binden en gaan een emotionele band met iemand anders uit de weg. Het risico van pijn en verdriet bij een verbroken vriendschap durven ze niet meer te nemen.